Người đại diện bị cấm xuất cảnh vì nợ thuế xử lý thế nào?

Tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế là biện pháp quản lý được áp dụng đối với một số trường hợp người nộp thuế hoặc người đại diện theo pháp luật của người nộp thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.

Trong thực tế, nhiều người gọi là “cấm xuất cảnh”, nhưng thuật ngữ pháp lý thường dùng là tạm hoãn xuất cảnh. Vì vậy, bài viết này dùng cụm “cấm xuất cảnh” trong tiêu đề theo cách người đọc thường tìm kiếm, còn phần phân tích sử dụng “tạm hoãn xuất cảnh” để chính xác hơn.

Đối với doanh nghiệp, người bị ảnh hưởng thường là người đại diện theo pháp luật. Khi doanh nghiệp nợ thuế, bị cưỡng chế hoặc không hoàn thành nghĩa vụ thuế, rủi ro có thể chuyển từ hồ sơ của pháp nhân sang đời sống cá nhân của người đại diện, đặc biệt khi người này cần đi nước ngoài để công tác, chữa bệnh, thăm thân hoặc thực hiện giao dịch kinh doanh.

Người đại diện có thể bị tạm hoãn xuất cảnh vì cơ quan có thẩm quyền xác định doanh nghiệp có nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành và thuộc trường hợp áp dụng biện pháp theo quy định.

Các nguyên nhân thường gặp gồm doanh nghiệp nợ thuế kéo dài, bị cưỡng chế thuế, không nộp thuế sau nhiều lần thông báo, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, không hợp tác với cơ quan thuế, có dấu hiệu bỏ trốn hoặc tẩu tán tài sản, và người đại diện vẫn đứng tên pháp luật của doanh nghiệp tại thời điểm áp dụng.

Trong nhiều trường hợp, người đại diện chỉ phát hiện vấn đề khi chuẩn bị xuất cảnh. Khi đó thời gian xử lý rất gấp, tài liệu chưa đủ và phương án thường bị động.

Có thể, nhưng phụ thuộc vào căn cứ áp dụng, tình trạng nghĩa vụ thuế và việc thực hiện điều kiện theo quy định pháp luật. Không nên hiểu rằng chỉ cần đổi người đại diện, xin xác nhận miệng hoặc nộp một khoản tượng trưng là chắc chắn được gỡ.

Các hướng xử lý thường cần rà soát gồm nộp đủ nghĩa vụ thuế; nộp một phần và làm việc về phần còn lại nếu có căn cứ; chứng minh số liệu nợ thuế chưa chính xác; đối chiếu khoản đã nộp nhưng chưa cập nhật; chứng minh người bị áp dụng không còn thuộc trường hợp bị áp dụng; hoặc thực hiện thủ tục giải trình, khiếu nại, đề nghị rà soát nếu có cơ sở.

Điều quan trọng là phải xử lý gốc rễ: nghĩa vụ thuế, tình trạng cưỡng chế và khả năng thanh toán thực tế của doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp còn hoạt động, người đại diện nên ưu tiên phục hồi. Cần rà soát chính xác nợ thuế, khôi phục dòng tiền, thu hồi công nợ, làm việc với cơ quan thuế, làm việc với ngân hàng, giữ tài sản cốt lõi, bán tài sản không cần thiết, lập lộ trình xử lý nghĩa vụ thuế, đàm phán với chủ nợ và xem xét nhà đầu tư mới.

Mục tiêu là chứng minh doanh nghiệp còn khả năng tạo dòng tiền và có phương án xử lý nghĩa vụ thuế thực tế. Khi doanh nghiệp còn giá trị hoạt động, chỉ tập trung “gỡ xuất cảnh” mà không lập kế hoạch phục hồi thường chỉ giải quyết phần ngọn.

Nếu doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không còn doanh thu, không còn tài sản khai thác, không còn khả năng nộp thuế và không thể giải thể, người đại diện không nên bỏ mặc pháp nhân.

Cần rà soát doanh nghiệp còn tài sản gì không, còn khoản phải thu không, còn nợ ngân hàng, người lao động, bảo hiểm xã hội, nhà cung cấp không, còn hồ sơ kế toán hóa đơn không, có giao dịch bất thường không, có thể giải thể không, đã mất khả năng thanh toán chưa và có cần làm thủ tục phá sản không.

Nếu không còn khả năng phục hồi, phá sản kịp thời có thể là hướng cần xem xét để xử lý nghĩa vụ thuế và các khoản nợ khác theo thủ tục pháp luật, thay vì để nợ thuế và rủi ro cá nhân kéo dài.