Sau khi mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp còn được kinh doanh, ký hợp đồng và bán tài sản không?
Nội dung chính
- Quyết định mở thủ tục phá sản không phải là “giấy khai tử” ngay lập tức
- “Được tiếp tục kinh doanh” nhưng quyền tự quyết đã thay đổi
- Năm nhóm hành vi bị cấm sau khi mở thủ tục phá sản
- Những giao dịch nào phải báo cáo trước để được giám sát?
- Có được ký hợp đồng mới không?
- Có được bán tài sản hoặc bán một mảng kinh doanh không?
- Vì sao thanh toán cho một chủ nợ có thể làm tăng rủi ro?
- Checklist 24 giờ cho Giám đốc sau khi nhận quyết định mở thủ tục
- Mục tiêu đúng không phải là “đóng” hay “mở”, mà là bảo toàn giá trị
- Câu hỏi thường gặp
- Nguồn pháp lý đối chiếu
Sau khi Tòa án mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp không mặc nhiên đóng cửa. Phân tích hoạt động được tiếp tục, giao dịch bị cấm, giao dịch phải báo cáo và việc chuyển nhượng tài sản.
Quyết định mở thủ tục phá sản không phải là “giấy khai tử” ngay lập tức
Điểm cần phân biệt là mở thủ tục phá sản và tuyên bố phá sản. Ở giai đoạn mở thủ tục, doanh nghiệp chưa mặc nhiên chấm dứt hoạt động. Điều 42 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định hoạt động kinh doanh sau khi mở thủ tục được tiếp tục theo cơ chế giám sát. Điều này phản ánh mục tiêu bảo toàn giá trị đang hoạt động: một doanh nghiệp còn đơn hàng, nhân sự, hàng tồn kho hoặc tài sản tạo dòng tiền có thể có giá trị lớn hơn nếu được vận hành có kiểm soát thay vì dừng đột ngột.
“Được tiếp tục kinh doanh” nhưng quyền tự quyết đã thay đổi
Sau khi Tòa án mở thủ tục phá sản, ban điều hành không còn được coi mọi quyết định tài sản là giao dịch kinh doanh bình thường. Doanh nghiệp chịu sự giám sát của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và trong các trường hợp luật định còn có Ban đại diện chủ nợ. Mục tiêu của cơ chế này là ngăn tài sản bị rút khỏi khối tài sản phá sản, đồng thời vẫn cho phép duy trì các hoạt động cần thiết để bảo toàn giá trị.
Năm nhóm hành vi bị cấm sau khi mở thủ tục phá sản
Khoản 2 Điều 42 cấm các hành vi có nguy cơ làm suy giảm khối tài sản hoặc phá vỡ sự bình đẳng giữa các chủ nợ, gồm: cất giấu, tẩu tán, tặng cho tài sản; từ bỏ quyền đòi nợ; thanh toán khoản nợ không có bảo đảm, trừ các ngoại lệ luật định; chuyển nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần; và phân chia lợi nhuận, phân phối thu nhập. Đây là “vùng đỏ” mà Giám đốc, kế toán và bộ phận tài chính phải khóa lại ngay khi có quyết định mở thủ tục.
Những giao dịch nào phải báo cáo trước để được giám sát?
Điều 42 dẫn chiếu khoản 1 Điều 32. Theo đó, trước khi thực hiện các hoạt động liên quan đến vay, cầm cố, thế chấp, bảo lãnh và biện pháp bảo đảm; mua bán, chuyển nhượng, cho thuê tài sản; chuyển nhượng cổ phần hoặc phần vốn góp; chuyển quyền sở hữu tài sản; chấm dứt hợp đồng đang có hiệu lực; thanh toán nợ phát sinh sau khi Tòa án thụ lý hoặc trả lương; và các giao dịch khác không phù hợp với lợi ích doanh nghiệp, doanh nghiệp phải báo cáo để giám sát. Về quản trị nội bộ, các giao dịch này nên được đưa vào “danh mục kiểm soát trước giao dịch”.
Có được ký hợp đồng mới không?
Luật không thiết lập một lệnh cấm chung đối với mọi hợp đồng mới. Vấn đề là mục đích, giá trị, rủi ro và ảnh hưởng của hợp đồng đối với khối tài sản. Hợp đồng phục vụ duy trì hoạt động cốt lõi, bảo quản tài sản, hoàn tất đơn hàng có lợi hoặc tạo dòng tiền có thể cần thiết. Ngược lại, hợp đồng vay mới, bảo đảm nghĩa vụ, chuyển quyền tài sản hoặc tạo nghĩa vụ lớn phải được đặt trong cơ chế báo cáo, giám sát và lưu vết quyết định.
Có được bán tài sản hoặc bán một mảng kinh doanh không?
Việc bán từng tài sản không còn là quyết định thuần túy của ban điều hành nếu thuộc nhóm giao dịch phải báo cáo. Đặc biệt, khoản 4 Điều 42 quy định việc chuyển nhượng đồng bộ tài sản, chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ mảng kinh doanh, hoạt động kinh doanh, hoặc chuyển nhượng một phần hay toàn bộ doanh nghiệp do Hội nghị chủ nợ xem xét, quyết định. Vì vậy, “bán nhanh để lấy tiền trả nợ” có thể là cách xử lý sai nếu bỏ qua cơ chế của thủ tục phá sản.
Vì sao thanh toán cho một chủ nợ có thể làm tăng rủi ro?
Trong giai đoạn doanh nghiệp khủng hoảng, áp lực thường đến từ chủ nợ lớn, chủ nợ có quan hệ cá nhân hoặc chủ nợ đang cưỡng chế mạnh. Tuy nhiên, luật phá sản đặt trọng tâm vào khối tài sản chung và trật tự quyền của tất cả chủ nợ. Việc thanh toán thiên lệch, tạo bảo đảm cho khoản nợ cũ hoặc giao dịch không theo giá thị trường có thể bị xem xét trong cơ chế giao dịch vô hiệu tại Điều 49. Do đó, quyết định thanh toán phải dựa trên căn cứ pháp lý chứ không chỉ dựa trên mức độ gây áp lực.
Checklist 24 giờ cho Giám đốc sau khi nhận quyết định mở thủ tục
LSR khuyến nghị doanh nghiệp lập ngay một “phòng kiểm soát giao dịch”: khóa quyền bán/chuyển tài sản không theo quy trình; dừng chi trả các khoản nợ cũ không rõ căn cứ; tập hợp toàn bộ hợp đồng đang thực hiện; thống kê tài khoản ngân hàng, tiền mặt, hàng tồn kho và tài sản bảo đảm; lập danh sách giao dịch dự kiến trong 30 ngày; xác định giao dịch nào phải báo cáo Quản tài viên; và chỉ định một đầu mối trao đổi với Tòa án, Quản tài viên và Ban đại diện chủ nợ. Bước này giúp tránh sai sót phát sinh sau khi thủ tục đã mở.
Mục tiêu đúng không phải là “đóng” hay “mở”, mà là bảo toàn giá trị
Trong nhiều vụ việc, điều có lợi nhất cho chủ nợ không phải đóng cửa ngay. Một nhà máy đang vận hành, dự án có khả năng hoàn thiện hoặc doanh nghiệp có hợp đồng tạo dòng tiền có thể được duy trì để tối đa hóa giá trị. Nhưng việc tiếp tục hoạt động phải chuyển từ mô hình “Giám đốc tự quyết” sang mô hình “hoạt động có giám sát và có hồ sơ”. Đây là thay đổi quản trị cốt lõi của giai đoạn sau khi mở thủ tục phá sản.
Câu hỏi thường gặp
Mở thủ tục phá sản có đồng nghĩa doanh nghiệp phải đóng cửa ngay không?
Không. Điều 42 dẫn chiếu cơ chế tiếp tục hoạt động kinh doanh nhưng dưới sự giám sát; doanh nghiệp chỉ bị hạn chế hoặc cấm đối với các nhóm giao dịch luật quy định.
Doanh nghiệp có được bán tài sản để trả nợ không?
Không thể tự do bán tài sản như trước. Nhiều giao dịch tài sản phải báo cáo để giám sát; chuyển nhượng đồng bộ tài sản, mảng kinh doanh hoặc toàn bộ doanh nghiệp do Hội nghị chủ nợ xem xét, quyết định.
Giám đốc có được ưu tiên trả một chủ nợ thân quen không?
Việc thanh toán khoản nợ không có bảo đảm sau khi mở thủ tục phá sản bị hạn chế theo Điều 42. Thanh toán tùy tiện còn có thể làm phát sinh rủi ro giao dịch vô hiệu và trách nhiệm của người quản lý.
Kết luận: Quyết định mở thủ tục phá sản không làm doanh nghiệp biến mất ngay, nhưng làm thay đổi sâu sắc quyền quyết định về tài sản và dòng tiền. Từ thời điểm này, mọi giao dịch quan trọng cần được nhìn dưới ba câu hỏi: có bị cấm không; có phải báo cáo để giám sát không; và có cần quyết định của Hội nghị chủ nợ hoặc Thẩm phán không?
Nguồn pháp lý đối chiếu
Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 · Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 · Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp · Nghị định 296/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 168/2025/NĐ-CP · Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Lưu ý biên tập: Khi áp dụng cho hồ sơ cụ thể cần đối chiếu văn bản hướng dẫn và trạng thái hiệu lực tại ngày xử lý.
