Chủ Nợ Làm Gì Khi Doanh Nghiệp Mất Khả Năng Thanh Toán? Quyền Đòi Nợ Trong Thủ Tục Phá Sản

Ba loại chủ nợ – ba chiến lược khác nhau

Khi nào chủ nợ có quyền yêu cầu phá sản?

Theo Điều 38, chủ nợ không có bảo đảm và chủ nợ có bảo đảm một phần có quyền nộp đơn khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Điều này đòi hỏi phải chứng minh khoản nợ đã đến hạn và trạng thái không thực hiện nghĩa vụ sau mốc 06 tháng theo Điều 5. Chủ nợ có bảo đảm đầy đủ có vị thế khác và chủ yếu phải bảo vệ quyền đối với tài sản bảo đảm theo cơ chế luật định.

Hồ sơ chứng minh khoản nợ phải mạnh hơn một hóa đơn

• Hợp đồng và phụ lục.
• Biên bản giao hàng/nghiệm thu.
• Hóa đơn và chứng từ thanh toán một phần.
• Biên bản đối chiếu công nợ/xác nhận nợ.
• Thông báo đòi nợ và bằng chứng đã gửi/nhận.
• Bản án, phán quyết trọng tài hoặc quyết định thi hành án nếu có.
• Hồ sơ bảo đảm và đăng ký biện pháp bảo đảm.
• Bảng tính gốc, lãi, phạt và căn cứ từng khoản.

Chủ nợ phải theo dõi danh sách chủ nợ, không chỉ đơn nộp ban đầu

Trong thủ tục phá sản, khoản nợ phải được xác minh và đưa vào danh sách chủ nợ theo luật. Chủ nợ cần đối chiếu số tiền, loại nợ, tài sản bảo đảm và quyền biểu quyết. Nếu danh sách ghi sai hoặc bỏ sót, phải sử dụng quyền khiếu nại/đề nghị theo đúng thời hạn. Một sai số ở bước này có thể ảnh hưởng trực tiếp tỷ lệ biểu quyết và phân chia sau này.

Hội nghị chủ nợ là nơi quyết định “giá trị”, không chỉ thủ tục

Hội nghị chủ nợ có thể xem xét hướng phục hồi, đề nghị phá sản, chuyển giao đồng bộ tài sản/mảng kinh doanh và các quyết định quan trọng khác. Theo Luật 2025, nghị quyết trong thủ tục phá sản về các nội dung tương ứng được thông qua khi đạt tỷ lệ 65% tổng số nợ không có bảo đảm theo cơ chế luật định. Chủ nợ nên đến Hội nghị với mô hình so sánh: nếu thanh lý thì nhận bao nhiêu, nếu phục hồi thì nhận bao nhiêu và trong bao lâu.

Chủ nợ có bảo đảm cần bảo vệ điều gì?

1. Hiệu lực của hợp đồng và đăng ký biện pháp bảo đảm.
2. Phạm vi tài sản và nghĩa vụ được bảo đảm.
3. Giá trị thực tế của tài sản sau chi phí.
4. Việc tài sản có cần cho phương án phục hồi hay không.
5. Quyền đồng ý khi tài sản bảo đảm được sử dụng/chuyển giao trong trường hợp luật định.
6. Phần thiếu sau xử lý tài sản để ghi nhận là nợ không bảo đảm.

Chủ nợ không bảo đảm có “đòn bẩy” nào?

Đòn bẩy lớn nhất không phải tranh nhau thu tiền trước, mà là tăng khối tài sản có thể phân chia và chọn phương án tối đa hóa giá trị. Chủ nợ có thể cung cấp thông tin về tài sản ẩn, khoản phải thu, giao dịch người liên quan, thanh toán bất thường; tham gia Hội nghị chủ nợ; phản biện phương án phục hồi; và phối hợp Quản tài viên trong việc xác minh tài sản, công nợ.

Kế hoạch 30 ngày cho chủ nợ

Tình huống minh họa

Nhà cung cấp A có khoản nợ 5 tỷ không bảo đảm; ngân hàng B có khoản nợ 20 tỷ bảo đảm bằng nhà máy 16 tỷ; thuế và người lao động còn 6 tỷ. Nếu A chỉ kiện để “lấy trước”, khả năng thu hồi có thể vẫn thấp. A nên tính phần thiếu của ngân hàng 4 tỷ sẽ đi vào nhóm không bảo đảm; rà tài sản ẩn/khoản phải thu; đánh giá nếu bán going concern thu 35 tỷ thay vì thanh lý 25 tỷ thì tỷ lệ của nhóm A tăng bao nhiêu. Đây là tư duy chủ nợ trong phá sản hiện đại.