Phá sản công ty TNHH: giới hạn trách nhiệm hữu hạn và các ngoại lệ rủi ro cá nhân

Thành viên công ty TNHH thường chịu trách nhiệm trong phạm vi phần vốn góp hoặc cam kết góp vốn. Đây là nền tảng của mô hình công ty TNHH. Tuy nhiên, khi phá sản, Tòa án, Quản tài viên và chủ nợ sẽ nhìn vào hồ sơ thực tế để xác định tài sản nào thuộc công ty, nghĩa vụ nào thuộc cá nhân.

Nếu thành viên đã góp đủ vốn, không bảo lãnh cá nhân, không rút tài sản bất thường và không dùng công ty để che giấu giao dịch cá nhân, rủi ro cá nhân thường thấp hơn. Ngược lại, nếu ranh giới tài sản bị trộn lẫn, rủi ro sẽ tăng.

• Đã góp đủ vốn hay chưa.
• Có bảo lãnh cá nhân cho khoản vay công ty không.
• Có rút tài sản, chuyển tài sản, cấn trừ bất thường không.

Với công ty TNHH một thành viên, chủ sở hữu có quyền kiểm soát cao nên trách nhiệm giải trình cũng thường nặng hơn về mặt thực tế. Cần rà soát việc góp vốn, rút vốn, chuyển tài sản, giao dịch với bên liên quan, vay mượn giữa chủ sở hữu và công ty.

Các giao dịch giữa chủ sở hữu và công ty cần có chứng từ rõ. Nếu sổ sách không tách bạch, việc chứng minh tài sản thuộc công ty hay cá nhân sẽ khó hơn khi có tranh chấp.

• Tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản công ty.
• Có chứng từ cho giao dịch giữa chủ sở hữu và công ty.
• Không chuyển tài sản công ty sang cá nhân khi đã mất khả năng thanh toán.

Với công ty TNHH hai thành viên trở lên, cần kiểm tra tỷ lệ góp vốn, phần vốn chưa góp, quyền biểu quyết, quyết định của hội đồng thành viên và trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Tranh chấp nội bộ thường làm hồ sơ phá sản phức tạp hơn.

Nếu một thành viên điều hành thực tế nhưng hồ sơ pháp lý ghi người khác là đại diện, cần rà soát vai trò quản lý thực tế, chữ ký hợp đồng, bảo lãnh, giao dịch ngân hàng và lệnh thanh toán.

• Kiểm tra phần vốn đã góp và cam kết góp.
• Rà nghị quyết, biên bản họp, quyết định giao dịch lớn.
• Tách trách nhiệm thành viên góp vốn với trách nhiệm người quản lý.

Rủi ro cá nhân thường phát sinh từ bảo lãnh cá nhân, cam kết trả nợ riêng, sử dụng tài sản cá nhân làm bảo đảm, góp vốn chưa đủ, rút vốn trái quy định, chuyển tài sản cho người thân hoặc công ty liên quan, lập hóa đơn rủi ro, bỏ địa chỉ, không bàn giao hồ sơ.

Trong hồ sơ phục hồi, phá sản, các giao dịch bất thường trước thời điểm mở thủ tục có thể bị xem xét. Vì vậy, mọi quyết định xử lý tài sản trong giai đoạn khủng hoảng cần có căn cứ, định giá và hồ sơ giải trình.

• Bảo lãnh cá nhân và tài sản thế chấp của bên thứ ba.
• Giao dịch với người thân, công ty liên quan.
• Rút tiền mặt, chuyển tài sản, cấn trừ công nợ không rõ căn cứ.

Trước khi nộp đơn hoặc làm việc với chủ nợ, công ty TNHH nên lập một bộ hồ sơ tự kiểm tra. Mục tiêu không phải là che giấu rủi ro, mà là biết đúng rủi ro để chọn hướng xử lý.

Nếu doanh nghiệp còn khả năng phục hồi, hồ sơ minh bạch giúp thương lượng. Nếu phải phá sản, hồ sơ minh bạch giúp giảm nghi ngờ và giảm xung đột.

• Danh sách vốn góp và chứng từ góp vốn.
• Danh sách khoản bảo lãnh cá nhân, tài sản bảo đảm.
• Bảng giao dịch với bên liên quan trong 24 tháng gần nhất.
• Danh sách tài sản công ty đang do cá nhân giữ hoặc sử dụng.