Điều kiện mở thủ tục phá sản và điều kiện tuyên bố phá sản: doanh nghiệp cần phân biệt gì?

Chậm thanh toán có thể đến từ tranh chấp hợp đồng, lỗi hồ sơ, dòng tiền ngắn hạn hoặc chủ nợ chưa đối chiếu công nợ. Mất khả năng thanh toán nghiêm trọng hơn: doanh nghiệp không thực hiện được nghĩa vụ nợ đến hạn trong điều kiện không có nguồn xử lý thực tế.

Vì vậy, câu hỏi không chỉ là nợ bao nhiêu ngày, mà là doanh nghiệp có còn khả năng trả bằng tiền, tài sản, khoản phải thu, phương án cơ cấu nợ hoặc dòng tiền tương lai hay không.

• Có tranh chấp công nợ: cần đối chiếu trước.
• Có dòng tiền ngắn hạn: có thể thương lượng.
• Không còn nguồn trả đáng tin cậy: cần chẩn đoán mất khả năng thanh toán.

Mở thủ tục là điểm Tòa án chấp nhận đưa vụ việc vào quy trình phục hồi, phá sản để xác minh. Tuyên bố phá sản là kết quả sau một quá trình xem xét, khi không còn hoặc không thực hiện được phương án phục hồi, tài sản được xử lý theo trật tự luật định.

Doanh nghiệp cần hiểu sự khác biệt này để không tự xem việc thụ lý hoặc mở thủ tục như dấu chấm hết. Ở giai đoạn mở thủ tục, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, chủ nợ, người lao động, Quản tài viên và Tòa án bắt đầu được đặt vào một khuôn khổ rõ hơn.

• Mở thủ tục: bắt đầu kiểm soát pháp lý và xác minh.
• Phục hồi: phương án được xem xét nếu còn điều kiện.
• Tuyên bố phá sản: chỉ xảy ra khi đủ căn cứ sau quá trình thủ tục.

Điều kiện phá sản không nên đánh giá bằng cảm giác. Cần xem bốn nhóm dữ liệu: nợ đến hạn, khả năng thanh toán, tài sản có thể xử lý và mức độ hợp tác của chủ nợ. Nếu thiếu một trong bốn nhóm này, kết luận thường thiếu chắc chắn.

Đặc biệt, nợ thuế, nợ ngân hàng, nợ người lao động và nợ nhà cung cấp có tính chất khác nhau. Có khoản có bảo đảm, có khoản ưu tiên, có khoản cần đối chiếu, có khoản đang tranh chấp.

• Nợ đến hạn và chứng từ đối chiếu.
• Dòng tiền, khoản phải thu, khả năng bán tài sản.
• Tài sản bảo đảm và nghĩa vụ với ngân hàng.
• Nợ lương, BHXH, thuế và nghĩa vụ ưu tiên.

Nếu chủ doanh nghiệp hiểu sai, họ có thể trì hoãn quá lâu, làm tài sản giảm giá trị, phát sinh giao dịch bất thường hoặc để nợ thuế, nợ lương kéo dài. Nếu chủ nợ hiểu sai, họ có thể nộp đơn thiếu căn cứ, làm mất thời gian và làm căng quan hệ thương lượng.

Bài toán đúng là xác định thời điểm. Quá sớm có thể làm doanh nghiệp mất cơ hội phục hồi; quá muộn có thể làm người quản lý bị soi xét trách nhiệm nặng hơn.

• Không dùng phá sản như công cụ gây áp lực khi chưa đủ dữ liệu.
• Không trì hoãn nếu doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán rõ ràng.
• Không chuyển tài sản ra ngoài trước khi có tư vấn pháp lý và nghiệp vụ.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng ba câu hỏi: khoản nợ nào đã đến hạn, nguồn nào có thể dùng để trả, và nếu không trả được thì phương án phục hồi có tạo dòng tiền trong 13 tuần tới hay không.

Nếu ba câu trả lời đều bất lợi, cần chuẩn bị hồ sơ chẩn đoán chuyên sâu. Nếu vẫn còn nguồn xử lý, nên lập kế hoạch phục hồi, thương lượng chủ nợ và kiểm soát giao dịch.

• Lập bảng nợ đến hạn trong 30, 60, 90 ngày.
• Lập bảng dòng tiền 13 tuần.
• Đối chiếu tài sản, khoản phải thu và tài sản bảo đảm.