Chỉ định Quản tài viên: quyền của Tòa án, quyền đề xuất của doanh nghiệp và những hiểu lầm thường gặp

Trong vụ việc phục hồi, phá sản, việc chỉ định Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản thuộc khuôn khổ Tòa án giải quyết vụ việc. Các bên có thể có ý kiến, đề xuất, cung cấp thông tin, nhưng không thay thế quyền quyết định theo thủ tục.

Điều này bảo vệ tính khách quan. Quản tài viên phải làm việc với khối tài sản và nhiều nhóm lợi ích, không phải đại diện riêng cho doanh nghiệp hay chủ nợ.

• Tòa án là trung tâm quyết định thủ tục.
• Đề xuất của bên liên quan không phải quyết định cuối cùng.
• Tính độc lập của Quản tài viên là điều kiện quan trọng.

Một văn bản đề xuất tốt nên trình bày rõ tên Quản tài viên/doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản, chứng chỉ, kinh nghiệm phù hợp, năng lực xử lý tài sản, khả năng làm việc với chủ nợ, cam kết độc lập và lý do phù hợp với vụ việc.

Không nên đề xuất bằng một dòng 'đề nghị chỉ định ông/bà X' mà không có căn cứ. Tòa án cần thông tin để xem xét sự phù hợp, không chỉ tên người.

• Thông tin hành nghề và năng lực.
• Kinh nghiệm với loại tài sản/ngành nghề liên quan.
• Cam kết độc lập, không xung đột lợi ích.
• Lý do phù hợp với quy mô và tính chất vụ việc.

Hiểu lầm thứ nhất là doanh nghiệp có thể tự chọn chắc chắn. Hiểu lầm thứ hai là chủ nợ lớn có thể quyết định người làm Quản tài viên. Hiểu lầm thứ ba là Quản tài viên do một bên đề xuất thì phải bảo vệ bên đó.

Các hiểu lầm này làm méo cách làm việc trong hồ sơ. Quản tài viên càng bị nhìn như người của một bên, hồ sơ càng dễ phát sinh nghi ngờ và khiếu nại.

• Đề xuất không đồng nghĩa được chọn.
• Chủ nợ lớn không đương nhiên quyết định Quản tài viên.
• Quản tài viên không phải đại diện riêng cho bên đề xuất.

Việc thay đổi Quản tài viên phải có căn cứ theo pháp luật và tình huống cụ thể, ví dụ vấn đề về điều kiện hành nghề, xung đột lợi ích, không thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ hoặc căn cứ khác theo thủ tục.

Không hài lòng vì Quản tài viên yêu cầu tài liệu, kiểm tra giao dịch hoặc không đồng ý với một bên không phải tự nó là căn cứ thay đổi. Cần phân biệt bất đồng nghiệp vụ với vi phạm nghĩa vụ.

• Có căn cứ xung đột lợi ích hoặc không đủ điều kiện.
• Có căn cứ không thực hiện đúng nhiệm vụ.
• Cần lập văn bản, chứng cứ và yêu cầu theo đúng thủ tục.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ tính chất vụ việc: tài sản là bất động sản, nhà máy, hàng tồn kho, khoản phải thu, dự án, tài sản bảo đảm hay doanh nghiệp còn vận hành. Sau đó mới xem Quản tài viên nào có năng lực phù hợp.

Đề xuất càng dựa trên nhu cầu khách quan của hồ sơ thì càng có sức thuyết phục. Đề xuất càng giống lựa chọn thân quen thì càng yếu.

• Mô tả quy mô tài sản và chủ nợ.
• Nêu đặc thù ngành nghề, địa bàn, loại tài sản.
• Nêu lý do cần Quản tài viên có năng lực tương ứng.
• Tách rõ đề xuất với yêu cầu tư vấn riêng của doanh nghiệp.